Bileog Eolais do na Meáin Chumarsáide

Is éard atá sa mhéid seo a leanas treoir achomair do na meáin chumarsáide thar lear. Chun a thuilleadh faisnéise mionsonraithe a fháil, seiceáil na nascanna i ndeireadh an leathanaigh seo agus in áiteanna eile ar an suíomh seo.

An tOireachtas

Is daonlathas ionadaíochta parlaiminte í Poblacht na hÉireann.

Dílsítear cumhacht don Oireachtas, atá comhdhéanta d’Uachtarán na hÉireann agus de dhá Theach an Oireachtais: Dáil Éireann and Seanad Éireann.

Feidhmíonn an Rialtas, a bhfuil an Taoiseach i gceannas air (agus bíonn an Tánaiste mar dhuine ionaid dó nó di), an chumhacht feidhmiúcháin.

Ainmníonn an Taoiseach an Chomh-aireacht, ceadaíonn an Dáil í agus ceapann an tUachtarán ansin í.

Dáil Éireann agus Seanad Éireann

Is í Dáil Éireann príomhsheomra an Oireachtais agus tá 158 Chomhalta mar chuid di. Is é teideal oifigiúil an Chomhalta "Teachta Dála" (a dtugtar TD air, de ghnáth).

De réir an dlí, ní mór Olltoghchán a reáchtáil uair amháin gach cúig bliana ar a laghad.

Is é an Ceann Comhairle Cathaoirleach na Dála. Is é an Leas-Cheann Comhairle an duine ionaid dó nó di siúd.

Is é an Seanad teach uachtarach an Oireachtais, agus tá 60 Seanadóir ann. Tugtar an Cathaoirleach ar Chathaoirleach an tSeanaid. Is é an Leas-Chathaoirleach an duine ionaid dó nó di siúd.

An tUachtarán

Toghtar Uachtarán na hÉireann le haghaidh tréimhse oifige seacht mbliana agus ní féidir le hUachtarán oifig a shealbhú ar feadh níos mó ná dhá théarma. Is í Micheál D. Ó hUiginn an tUachtarán atá ann faoi láthair.

Cuireann an tUachtarán, nach mbíonn ról feidhmiúcháin ná beartais le comhlíonadh aige nó aici, a fheidhmeanna nó a feidhmeanna i gcrích de réir chomhairle an Rialtais.

Tá cumhacht ag an Uachtarán Bille a tharchur chuig Cúirt Uachtarach na hÉireann chun go ndéanfar breithiúnas i dtaobh é a bheith de réir an Bhunreachta. Féadfaidh sé nó sí comhairle a fháil ón gComhairle Stáit agus an Bille a tharchur chun na Cúirte Uachtaraí chun rialú a dhéanamh i dtaobh é a bheith ag teacht leis an mBunreacht nó gan a bheith.

Is é Áras an Uachtaráin i bPáirc an Fhionnuisce i mBaile Átha Cliath ionad cónaithe oifigiúil an Uachtaráin.

Coistí

Comhlíonann Coistí an Oireachtais ról sa ghnó parlaiminteach a bhfuil a thábhacht ag dul i méid. Is féidir leo aighneachtaí a ghlacadh agus éisteacht le fianaise ó pháirtithe nó grúpaí leasmhara, tograí le haghaidh athrú reachtaíochta a phlé agus a dhréachtú, miontuairiscí fianaise agus doiciméid bhainteacha a chló agus a fhoilsiú, agus freastal Airí a éileamh chun beartais agus tograí reatha le haghaidh reachtaíochta a phlé.

Tá ceithre chineál Coiste ann:
•    Buanchoiste
•    Roghchoiste
•    Comhchoiste
•    Coiste Speisialta (annamh).

Dáilcheantair Thoghcháin

Tá 40 dáilcheantar ann faoi láthair.

Déantar vótáil i dtoghcháin Uachtaráin, Dála agus Eorpacha trí rúnbhallóid de réir phrionsabal na hionadaíochta cionúire (PR) i ndáilcheantair ilsuíocháin – is dáilcheantar aonair é an stát i dtoghchán Uachtaráin – agus vóta inaistrithe aonair (STV) ag an vótálaí.

Déantar vótáil i dtoghcháin an tSeanaid tríd an ionadaíocht chionúire agus tríd an vóta inaistrithe aonair, freisin. Ainmníonn an Taoiseach 11 Seanadóir agus toghann ollscoileanna náisiúnta áirithe seisear eile.

Toghtar an 43 Seanadóir atá fágtha as rollaí gairme d’iarrthóirí, arb iad na comhaltaí den Seanad atá ag dul amach, Teachtaí na Dála a bheidh díreach tofa agus comhaltaí tofa de na Comhairlí Contae agus de na Comhairlí Contaebhuirge ar fud an Stáit na toghthóirí dóibh.

A thuilleadh faisnéise

Chun a thuilleadh faisnéise a fháil faoi oifig agus ról an Uachtaráin, féach suíomh gréasáin an Uachtaráin

Chun a thuilleadh faisnéise a fháil faoi olltoghcháin agus faoi chóras toghcháin na hÉireann, féach suíomh gréasáin na Roinne Comhshaoil, Oidhreachta agus Rialtais Áitiúil

Féach CitizensInformation.ie chun eolaithe breise a fháil maidir le Bunreacht na hÉireann agus maidir leis an rialtas náisiúnta agus áitiúil.