Adjournment Matter. - Athruithe ar Chlár na dToghthóirí.

Labhair na cainteoirí a ghabh romham mar gheall ar ársacht agus uaisleacht cultúr Bhaile Atha Cliath. Beidh mise ag caint faoi ghné áirithe ar chóir dúinn mar pholaiteoirí, spéis speisialta a bheith againn inti. Ba é seo an scannal polaitíochta ba mhó a tharla i nGaeltacht Chonamara le linn an gheimhridh seo caite. Mar is eol don Aire Stáit, bíonn cead ag daoine athruithe a dhéanamh ar Chlár na dToghthóirí, mar is cuí, gach bliain idir lár mí na Nollag agus lár mí Eanáir. Tig le daoine ainmneacha nua a chur ar an gclár nó ainmneacha a bhaint, de réir mar is cóir. An t-oifigeach comhaireamh nóan t-oifigeach toghcháin atá i gceannas air seo.

I mbliana, tharla rud an-aisteach, scannalach i gConamara. Baineadh cearta votála de dhaoine faoi leith i nganfhios dóibh féin. Chuir mé síos an gnó seo sa chaoi is go bhféachfaí chuige nach dtárlódh sé arís. Mar is eol dúinn, cuirtear in iúl don chomhairle chontae é nuair is cóir ainm a bhaint de Chlár na dToghthóirí ar chúis bháis nó imirce as an áit. Ní gá, fiú amháin, an píosa páipéir lena gcuirtear é seo in iúl a shíneáil. Tá sé chomh furasta sin faoi láthair, iarracht a dhéanamh ar ainm a bhaint den chlár. Tá Carna suite ar imeall Ghaeltacht Chonamara agus tá aithne ag gach duine ann ar a chomharsana; ní hionann Carna agus cathair Bhaile Átha Cliath nó bailte eile faoin dtír. Sa cheantar beag tuaithe seo, fágadh suas le 250 duine amach as Chlár na dToghthóirí. Baineadh ainmneacha áitritheoirí i mbailte fearainn iomlána den chlár.

Ní dearmad clódóireachta a tharla anseo nuair a bhí liosta na n-ainmneacha á chur le chéile. Fuair an chomhairle contae liosta de 250 ainmneacha a bhí le baint den chlár. Tá sé scannalach go bhféadfadh saoránach amháin ainm saoránaigh eile a bhaint de Chlár na dToghthóirí, trí é a scríobh ar phíosa páipéir agus éa shíneadh isteach chuig an chomhairle chontae, agus saoránach a fhágáil gan vóta dá bharr.

Tá cosaint éigin againn sna cúirteanna athbhreithnithe agus is maith ann iad. Murach iad, bheadh 250 duine gan vóta i dtoghcháin áitiúla na bliana seo. Conas a bhféadfaí líon mór ainmneacha de dhaoine atá le feiceáil beo ina gceantar beag féin agus a bhfuil aithne ag daoine eile orthu, a bhaint den chlár? Bhí múinteoirí scoile agus daoine eile a bhfuil a saol caite acu san áit sin, i gceist. Iarraim ar an Aire a chinntiú nach dtárlóidh sé arís agus cosaintí a ainmniú a chuirfidh ar ár suaimhneas sinn nach dtárlóidh sé arís. Ba mhaith liom go n-inseodh sé dúinn cé rinne an ghíomh seo. Tá daoine fostaithe ag an gcomhairle chontae chun seiceáil a dhéanamh ar an gclár ionas go mbeadh sé ceart agus fírinneach. Ní thuigim conas nach bhfaca an duine a chuaigh tríd an liosta go raibh an oiread sin ainmneacha fágtha ar lár, nó conas nár cheistigh an chomhairle chontae é sula d'fhógair siad "delete" i leith leathanaigh ar a raibh 250 ainm de mhuintir cheantair amháin nach bhfuil mór go leor le séipéal dá chuid féin a bheith aige. Agus é sin uilig ráite agus déanta bhí siad in ann teacht go dtí an pointe go bhféadfaí an díspeagadh, an rud scannalach sin a dhéanamh, ainmneacha a bhaint. Cén fáth nár cuireadh ceist riamh ar an gcomhairle chontae, ar oifigigh na comhairle contae nó ar an bhfear a bhí a breathnú? Níor chuir duine ar bith riamh an cheist cén fáth gur tharla sé seo.

Nuair a bhí na liostaí ag an gcomhairle chontae ní thiocfadh duine ar bith amach chun a fháil amach chun a shástachta féin céard a tharla. Bhí boscaí áirithe, mar is eol dúinn, ó thaobh toghchánaíochta de, abair i scoil áirithe, nó i halla i gceantair, agus bhí boscaí áirithe sa cheantar thart ar Charna agus i gCill Chiaráin i gContae na Gaillimhe, agus bhí 85 faoin gcéad bainte den liosta. Is uafásach an smaoineamh é go mbeadh an Stát, an Roinn Comhshaoil, an chomhairle chontae agus chuile dhuine eile a bhí ag plé leis, bainteach le scéal mar sin. B'éigean don fhear a bhíi gceannas air seo nuair a bhí an chúirt achomhairc ann fios a chur ar an té a bhí fostaithe ag an gcomhairle chontae agus fiafraíodh de cén fáth gur baineadh 250 ainm den liosta. Cuireadh ceist ar chláraitheoir an chontae agus ar fheidhmeannach de chuid na comhairle contae. Ní raibh aon eolas acu. Ní raibh siad in ann a mhíniú ach amháin gur thug an fear a bhí i gceannas ar ainmneacha a bhailiú cineál barúla faoi chaint a bhí ag dul thart. "Ba dhaoine iad seo", a dúirt sé, "nár vótáil sa toghchán roimhe sin agus, mar gheall air sin bhí siad ag léiriú nach raibh aon suim acu i gcúrsaí toghchánaíochta agus nár chóir, mar sin, go bhfágfaí a n-ainmneacha ar an liosta".

Níl a fhios agam cé chomh fíor, bréagach is atá an ráiteas sin ach más é sin an fáth a tugadh don fhear a bhí i gceannas ar an gcineál sin oibre, is scannalach an rud é agus tá iontas orm nach raibh fiosrú poiblí ar bun ag an Roinn Chomhshaoil lena fháil amach cé rinne é seo agus cén fáth go ndearnadh é. Níl smid ná focal as an gcomhairle chontae ná ón Roinn Comhshaoil faoi. Níor tharla rud ar bith riamh lena chinntiú nach dtarlódh sé seo arís. Tá bailte beaga ar nós Charna, Ard Mór, Ard Thiar, Maoinis, Cill Chiaráin agus Ros Muc, agus is beag duine atá fágtha sna ceantair sin de dheasca chúrsaí imirce agus go leor cúiseanna eile. Níl mé ag caint faoi dhaoine a fuair bás — agus tá súil agam nach n-abróidh an tAire, agus éag freagairt na ceiste seo, go bhfuil rialacha ann, agus má bhíonn duine básaithe nó imithe as an áit go mbainfear den liosta é. Tuigimid uilig é sin. Níl mé ag caint faoi sin, beag ná mór. Tá mé díreach ag cur ceiste ar an Aire, cén chaoi ar tharla sé go bhféadfaí 250 ainm a bhaint de chlár liosta na dtoghthóirí agus nach raibh an Roinn Comhshaoil ag dul a dhéanamh tada faoi.

Is é an rud a dúradh liom féin, bhuel, tá rialacha ann le cosaint a thabhairt do na daoine sin. Cá raibh an chosaint ag an 250 duine seo ach amháin sa chúirt achomhairc, agus murach go raibh daoine ann a bhí airdeallach agus a chonaic an scannal seo agus a d'ardaigh an cheist seo ag an gcruinniú sin, bheadh na daoine sin uilig inniu gan vóta. Níl mé ag caint faoi dhaoine a bhí bainte den liosta de bharr na ngnáth chúiseanna a luaigh mé agus níl mé ag iarraidh go mbeadh aon chaint faoi sin nuair a bheidh an tAire ag freagairt. Ach tá mé ag caint faoi rud amháin agus tá súil agam go dtabharfaidh an tAire freagra air, cén chaoi gur féidir le 250 ainm a bhaint i gceantar beag tuaithe amháin, bíodh sé sa Ghaeltacht. nó sa Ghalltacht nó áit ar bith eile. Tá a fhios agam dá dtarlódh a leithéid i gContae Uí bhFáilí nó i gContae Laoise, go chuirfí sin in iúl don Aire ar an toirt agus bheadh rud éigin déanta aige lena chinntiú nach dtarlódh sé arís.

Tharla sé seo; ní finnscéal é. Ba mhaith liom a fhiafraí den Aire, cén bealach a leigheasfaidh sé an scéal seo. Níl aon mhaith a rá liomsa nó le daoine eile go mbeidh siad níos cúramaí agus níos géire an bhliain seo chugainn agus déanfaimid a chinntiú nach dtarlóidh sé arís.

Is cuma cé chomh cúramach is atá duine, fad is tá riail ann go bhféadfadh duine ar bith ainm duine a scríobh ar phíosa páipéir: "is mian liom an fear seo a bhaint", "is mian liom an duine seo a chur air", nó "is mian liom an bhean seo a bhaint mar tá sí imithe as an áit nó tá sí caillte", gan aon ainm a chur leis agus go nglacfar leis sin agus cuirfear ansin ar an liosta é le hathbhreithniú a dhéanamh air. Ba chóir go mbeadh bealach níos éifeachtaí, go mbeadh slándáil níos fearr i bhfeidhm lena chinntiú go bhfuil cearta ag saoránaigh agus is cuma cérb as don saoránach céanna, cé chomh saibhir is atá sé, nó cé chomh bocht is atá sé, ba chóir go mbeadh an chosaint dhlíthiúil sin ann. Tá a fhios againn uilig an méid troda agus achrainn agus príosúntachta a d'fhulaing ár sinsear romhainn le go mbeadh cearta vótála ann. Seo muid anois beagnach san fhichiú haois agus tá bealach fós ann le go bhféadfadh duine éigin, go mailíseach, ní trí thimpiste, an oiread sin dochair a dhéanamh do chearta an tsaoránaigh. Tá súil agam, de bharr na cainte seo anocht go bhfuil an tAire in ann a gheallúint domsa nach dtarlóidh rud mar sin arís go deo agus go mbeidh sé in ann a rá liomsa cad iad na céimeanna atá tógtha aige lena chinntiú nach dtarlóidh sé seo arís.

This motion calls for a change in the way the register of electors is prepared to make sure that no one who is entitled to be on the register is unfairly removed from the draft register.

I think it would be helpful to refer briefly to the way in which the register is prepared. Under Part 2 of the Electoral Act 1963, and regulations made under that Act, each county council and county borough corporation is required to prepare and publish the register each year.

Work on the register starts in September. The registration authority must make house to house or other adequate inquiries to find out who is entitled to be registered in their area. From this information they must publish a draft register on 1 December each year.

During the period up to 15 January, the draft register is put on display in post offices, Garda stations, libraries and local authority offices where it can be inspected by members of the public. The public are advised in advertisements arranged by the Department and by local authorities to check the draft to make sure they are registered. Copies of the draft are provided to all elected representatives for the area.

Anyone can make a claim to have a name added to the register or to have the name of a person who should no longer be registered for an address to be removed. A list of claims is published and a copy of the list is supplied to each elected representative. The registration authority carry out appropriate inquiries in relation to each claim.

All the claims are referred to the county registrar and are ruled on by him. The county registrar can make any inquiries he thinks necessary before ruling on any claim. The county registrar is a legally qualified official. He is entirely independent and is not subject to direction by the Minister or anybody else.

Before ruling on a claim to delete a name of a person from the register the county registrar must give that person at least five days' notice in writing of the time and place he will consider the claim. The registrar considers, and rules on, the claims at a public sitting usually known as a "revision court" or a "revision sitting". Anyone may attend this sitting, and give evidence if he so wishes, including evidence on oath. Anyone who is not satisfied with the ruling of the registrar has the right to appeal to the Circuit Court and, on a point of law, to the Supreme Court.

In relation to the case which is the subject of this motion concerning the revision court hearings for the Carna area of County Galway, I read the report on the matter in the Connacht Tribune, and the Department have also received details of it from the local authority. I understand that 286 claims were received requesting the removal of names from the draft register. Having considered these claims in the usual way at the revision court sitting in Clifden, the county registrar was not satisfied that the details in the majority of the claims were accurate and he rejected the majority of them at the revision court hearing. In fact, I understand that he accepted only about 40 of these claims, and most of those claims related to people who had died.

I think the House will agree that this case shows that these are strong safeguards in the existing arrangements to make sure that no one is unfairly removed from the register. I have no information about who made the claims in this case and on what grounds they were made. The important point is that the claims were wrong and were rejected. The people concerned were properly registered.

We all agree that no one should be unfairly removed from the register but the motion is based on information which is not accurate. At any rate I think that it is important that there should be a method available for people to make claims to have corrections made to the draft register. We would all like to see an accurate register. We need help from people in general to ensure that all qualified people are registered and that any names wrongly included in the register are removed. I think this is a very basic democratic right.

I am not saying that the register is as accurate as it should be. In fact, it is no better or no worse than the standard of the register of electors in other countries. However, the aim is to improve the accuracy of the register as far as possible.

I agree with the Senator when he says that it is wrong for individuals or parties to make wild or unfounded claims for correction of the draft register. This is wrong and unhelpful. Reports have been received this year of unfounded claims in different parts of the country. The proximity of the local elections has, no doubt, stirred up interest, particularly among people who do not usually show an interest in the register. I welcome this increased interest as it is important that the draft register be examined by the general public and by those especially interested in politics, to ensure its accuracy. This should be responsibly done and nuisance or invalid claims should not be made.

The Seanad adourned at 8.30 p.m. until 10.30 a.m. on Thursday, 18 April 1991.